معمار آرزوها ; زمان معمار است

معماری مفهوم تبلور موجودیت نیاز انسان در حرمت امنیت است.
انسان نیازمند و انسان بی نیاز بحث ایجاد و چگونگی فضاهای معماری می نمایند.
نیاز انسان به ابزار جهت راحت تن، مفهوم تمدن است، ابزار و چگونگی عادات قومی تلقین اشکال را می دهد.

قبل از این که به این عادات توجه نماییم، باید انسان را مدنظر قرار بدهیم، اندیشه شرق و تربیت اصیل شرقی که از اشرافیت خاص آدمی برخوردار است، انسان و زوایای مخفی او را شاید بیشتر از دیگر اقوام به میدان نفوذ و شناخت آورده است، آنچنان که برای هر حرکت و رفتاری نامگذاری نموده و هم چنان که روشن است هنگامی نامگذاری می گردد که آن فعل و یا واقعیت رفتاری حداقل برای گروهی معین روشن باشد تا در کلام جهت ناصواب را بخود نگیرد تا شنونده در تداعی ها سرگردان نگردد، بلکه اعلام تجربه مشابه باشد و هادی به درک حقیقی موضوع گردد.
این گونه شناخت از دقت و توجه والایی برخوردار بوده و نشانه آنست که تا چه اندازه متفکرین شرقی در گذشته رفتارهای انسانی را مورد توجه داشتند و آن را با چه دقتی مورد بررسی و تحلیل و تجزیه قرار داده اند.
واقعیت این است که آدمی بر اساس آنچه که معتقد است رفتار می کند نه به آنچه که نمود به کلامی می نماید. غزالی در این مورد توجه شایانی نموده و بررسی او باور اندیشه است.
عوامل مؤثر در رفتار آدمی در این محدوده فارغ از بررسی و اعلام است اما نه این که مورد بررسی قرار نگرفته باشد. این مطلب خود یک شاخه علمی است، و دارای نظریه های فراوانی می باشد که بعضی از آن مورد توافق بوده و بعضی دیگر از آنها در بوته آزمایش قرار گرفته است و تعدادی از آن هم مورد اختلاف است. به هر حال، زمانی تحت عنوان ریشه رفتار به نام روانشناسی و زمان به عنوان رفتار شناسی و دیگر عناوینی که به خود اختصاص داده، شناخته شده بود، مثلا": رفتار گروهی در علم جامعه شناسی مطرح می گردد و مسایل آن مورد توجه است.

بیژن روحانی :دو قطبی "غرب و سنت"، همان طور که پرسشی اساسی را در اکثر پدیده‌های اجتماعی و فرهنگی ایران پیش آورده، معماری را نیز بی نصیب نگذاشته است به طوری که فکر کردن به این دوگانه دغدغه ذهنی بسیاری از معماران را تشکیل می‌دهد.

متوقف شدن بر سر راه استفاده از آن چه میراث گذشته معماری ایران نام دارد و یا در عوض آن چه که آن را معماری غربی می‌نامند، از حدود سال‌های ١٣١٠ آغاز شد. یعنی ریشه این بحث‌ها و ریشه به وجود آوردن این تقابل دوگانه بین سنت و غرب به همان سال‌هایی باز می‌گردد که معمارانی با دانش نوین معمارانی به ایران آمدند. اما مشخص نیست چرا از یک طرف باید این دو گونه معماری در تضاد با یکدیگر باشند و از طرف دیگر کمتر کسی سعی می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که چرا معمار نباید به جای ساختن تقابل‌های دوگانه میان سنت و مدرنیسم یا میراث ایرانی و معماری غربی (یا هر نام دیگر) به مساله مهمتری به نام خود "معماری" فکر کند و این که فضای ساخته او قرار است به چه پرسش‌هایی پاسخ دهد و بازتاب کدام یک از اندیشه‌های معاصر او و یا انسان‌هایی باشد که قرار است از فضای معماری استفاده کنند.

بیژن روحانی :یکی از کلیشه‌های رایج در مورد معماری ایرانی، توصیفاتی است که در مورد گنبدهای زیبا آن وجود دارد. در این که گنبد به عنوان یکی از فرم‌های مورد استفاده در معماری، تا چه حد می‌تواند زیبا و موزون باشد بحثی نیست، اما مشکل آن است که در اکثر اوقات این توصیفات، به استعاره‌هایی ادبی تبدیل می‌شوند که شاید ربطی به دلایل پدید آمدن این فرم معماری در طول تاریخ و نحوه تکامل آن نداشته باشد. حتما شنیده‌اید که بسیاری از کسانی که شیفته هنر ایران هستند، گنبد‌ها را نمادی از آسمان می‌دانند. اما آیا گنبد در معماری گذشته فقط کارکردی نمادین داشته و یا ضرورت‌های ساختاری و نیازهای ساختمانی باعث به وجود آمدن این فرم معماری شده‌است؟

کاخ یا آتشکده فیروز آباد